Obrzeża Układu Słonecznego
Poza orbitą Neptuna zaczynają się obrzeża Układu Słonecznego. Obiekty w tym obszarze nazywane są obiektami transneptunowymi. W tym obszarze wydzielić można dwie główne rodziny - Pas Kuipera - pozostałość po dysku materii z którego utworzył się Układ Słoneczny - oraz na dysk rozproszony - obiekty wybite z płaszczyzny dysku przez oddziaływanie grawitacyjne gazowych olbrzymów, głównie Neptuna.
W chwili obecnej znanych jest ponad 5000 obiektów transneptunowych i wciąż poznawane są nowe. Wśród obiektów transneptunowych znaleźliśmy dotychczas kilka szczególnie dużych obiektów.
♇ Pluton
Pierwszym odkrytym obiektem transneptunowym był Pluton. Na początku nazywany był dziewiątą planetą Układu Słonecznego. Po odkryciu odleglejszej i ciężej od niego Eris, został stworzony nowy termin "planeta karłowata", w którym znalazły się Pluton, Eris i Ceres oraz inne podobne obiekty.
Pluton posiada pięć księżyców, z czego największy Charon ma tylko o połowę mniejszą średnicę od niego samego.
📊 Podstawowe Dane - Pluton
Eris
Eris jest największą planetą karłowatą w Układzie Słonecznym. Została odkryta w 2005 roku, a po dokładnych pomiarach okazało się, że jest cięża od Plutona, który w tym czasie był zaliczany w poczet planet. Jej odkrycie rozpoczęło burzliwą dyskusję na temat tego, co jest planetą a co nią nie jest i przyczyniło się do stworzenia nowego pojęcia "planeta karłowata". Na pamiątkę tych sporów nazwano ją Eris - imie greckiej bogini niezgody.
Eris posiada własny księżyc - Dysnomię.
📊 Podstawowe Dane - Eris
Haumea
Haumea to trzecia co do wielkości planeta karłowata w Układzie Słonecznym. Jej bardzo szybki obrót dookoła własnej osi (jeden obrót w 3,9 godziny) skutkuje jej wydłużonym kształtem przypominającym jajko. Jest ona nazwana na cześć hawajskiej bogini urodzaju.
Haumea posiada dwa znane księżyce: Hiʻiaka i Namaka
📊 Podstawowe Dane - Haumea
Makemake
Makemake to czwarta co do wielkości planeta karłowata w Układzie Słonecznym. Jest nazwana na cześć polinezyjskiego boga płodności. Jej powierzchnia jest wyraźnie jaśniejsza niż u Plutona czy Eris, co sugeruje obecność czystego metanowego lodu. Ze względu na swoją jasną powierzchnię i położenie Makemake jest jedną z najjaśniejszych planet karłowatych obserwowanych z Ziemi.
W chwili obecnej znamy jeden księżyc noszący katalogową nazwę "S/2015 (136472) 1".
📊 Podstawowe Dane - Makemake
Inne planety karłowate
Oprócz tych czterech znamy jeszcze 6 planet karłowatych:
- Gonggong
- Quaoar
- Ceres (znajdująca się w Głównym Pasie Planetoid pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza)
- Sedna
- Orcus
- Salacia
Inne obiekty na obrzeżach Układu
Oprócz planet karłowatych na obrzeżach Układu Słonecznego znajdują się jeszcze tysiące innych obiektów. Część z nich ma swoje nazwy własne, część tylko numery katalogowe i olbrzymia masa wciąż odkrywanych czeka dopiero na skatalogowanie. Najdalsze obiekty krążą na orbitach sięgających kilku tysięcy jednostek astronomicznych, czyli setek miliardów kilometrów. Jako przykład można podać planetoidę Leleākūhonua, odkrytą w 2015 roku, której średnia odległość od Słońca to około 200 mld km (1400 AU), a najdalszy punkt orbity (aphelium) jest oddalony od Słońca o 344 mld km (2300 AU). W tej skali ta planetoida powinna znajdować się około 34 km stąd, czyli w okolicach Sochaczewa.
Warto jeszcze wspomnieć o jednym ciekawym obiekcie transneptunowym - odkrytej 13 marca 2010 roku przez zespół astronomów Uniwersytetu Warszawskiego pod kierownictwem prof. Andrzeja Udalskiego planetoidzie Dziewanna. Jest to obiekt znajdujący się w dysku rozproszonym o rozmiarze 470-504 km okrążający Słońce w odległości 10,5 mld km (70,5 AU).